Skale trudności dróg wspinaczkowych

redaktor: mik6e

Ustalanie skali trudności drogi jest sprawą w dużym stopniu uznaniową. Zazwyczaj autor (lub autorzy) pierwszego przejścia danej drogi proponuje wycenę jej trudności. Kolejne przejścia drogi weryfikują tą ocenę. Tak więc drogi o niewielu przejściach, przeważnie te najtrudniejsze, mają też i niepewne wyceny.

O ile ocena dróg łatwiejszych, które jest w stanie pokonać wiele zespołów wspinaczkowych nie budzi na ogół zbyt wielu kontrowersji, o tyle w przypadku dróg ekstremalnie trudnych, o niewielu przejściach lub w ogóle bez powtórzeń, jest sprawą bardzo dyskusyjną i prowadzi często do zażartych sporów w środowisku wspinaczy.

Rodzaje skal trudności

Istnieje wiele skal trudności dróg skalnych. Większość skal ma charakter lokalny, tzn. jest stosowana w jednym kraju, lub w jednym rejonie wspinaczkowym, w którym występuje charakterystyczny rodzaj formacji skalnych. Dostosowanie skal do natury wspinania w danym rejonie powoduje, że trudno jest je ściśle porównywać. Często wspinacz przyzwyczajony do jednego rodzaju skały odbiera drogi w obcym mu terenie jako trudniejsze, niż wspinacze, którzy mają w tym terenie duże doświadczenie.

Uniwersalną skalę stosuje Union Internationale des Associations d’Alpinisme (UIAA, Międzynarodowa Federacja Związków Alpinistycznych). Skala ta jednak jest głównie stworzona do opisywania dróg w wysokich górach, takich jak Alpy czy Tatry i jest mało adekwatna do opisywania dróg w niższych, czysto skalnych formacjach takich jak Jura Krakowsko-Częstochowska czy Góry Stołowe.

W Polsce, oprócz skali UIAA stosowane co najmniej trzy skale.

Skala tatrzańska jest stosowana głównie w Tatrach i w zasadzie jest niemal tożsama ze skalą UIAA. Skala krakowska jest stosowana głównie w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej dla krótkich dróg w skałach wapiennych i jest swoistym rozwinięciem skali tatrzańskiej: do stopnia VI+ (skrajnie trudno, górna granica) jest zgodna, a dla większych trudności stawia się po rzymskiej VI kropkę i dodaje liczbę arabską poczynając od 1. Wymyślił ją w latach 70 XX w. Wojciech Kurtyka i była pierwotnie stosowana przez tzw. krakowską “grupę kaskaderów”. XX w.

Tzw. skala saksońska została stworzona do oceny trudności dróg w skałach piaskowcowych w Środkowej Europie. Stworzona została pod koniec XIX w. przez wspinaczy działających w Szwajcarii Saksońskiej. Następnie skala ta rozpowszechniła się w Czechach. W Polsce skala ta jest stosowana głównie w Górach Stołowych. Unikalną cechą tej skali jest to, że oprócz oceny samego wspinania zawiera ona także ocenę skoków w skali od 1 do 5, gdyż niektóre drogi w formacjach piaskowcowych obejmują przeskoki z jednej skały na inną.

Skala amerykańska, tzw. Yosemite Decimal System powstała pierwotnie w latach 30. XX w. do opisu bardzo trudnych i długich dróg skalnych w Sierra Nevada, przez wspinaczy skupionych wokół Sierra Club. Trudność 5.0 odpowiada mniej więcej trudności II w skali UIAA, zaś trudność 5.9-5.10 to mniej więcej VI w skali UIAA. Dzięki takiej szczegółowości skala ta lepiej opisuje zróżnicowanie trudności dróg najtrudniejszych.

Istnieje także specjalna skala (Verm skala) dla tzw. boulderingu czyli pokonywania bardzo krótkich, ale za to ekstremalnie trudnych dróg, które znajdują się zwykle albo na samym dole większych formacji skalnych albo na większych kamieniach, którą bardzo trudno jest porównać ze skalami stosowanymi do dróg dłuższych.

Porównanie skal

Z powodów wyżej opisanych porównywanie skal trudności dróg wspinaczkowych jest sprawą mocno dyskusyjną i często dyskutowaną. W literaturze można znaleźć bardzo różne, często ze sobą zupełnie sprzeczne tabele porównawcze. Poniższa tabela ma charakter czysto poglądowy i jest szczególnie kontrowersyjna w stosunku do skali saksońskiej i amerykańskiej, które są wyjątkowo mało podobne do pozostałych.

(źródło: Wikipedia )

Artykuł z